Een woensdagblog 10 februari 2026.

Agressie.
In de Middeleeuwen waren alle normen en waardes gekoppeld aan de religie. Deze religie vormde als het ware een paraplu over de samenleving en was in hoge mate op veel gebieden leidend voor de samenleving van die tijd. Daar zijn natuurlijk een heleboel kritische kanttekeningen bij te plaatsen echter het gaat even over het grote geheel.
Na de Middeleeuwen viel deze paraplu weg en ontstonden diverse autonome waarde gebieden in de samenleving. Daarmee begon het tijdperk van individualisatie en contrastering van de waarde gebieden (Economie, defensie, wetenschap en gezondheid als voorbeeld)

Deze week was ik bij een lezing van Prof. Corien Prins, voorzitter van de WRR, over fragmentering van de wereldorde en daar kwam ik een zelfde benadering tegen ten aanzien van de eerder genoemde waarde gebieden

De WRR spreekt over de drie W’s, Welvaart, Weerbaarheid en Waarden.
Deze benadering lijkt heel veel op de visie van Hermann Broch in zijn roman De slaapwandelaars (1930-1932).
De contrastering van de diverse waarde gebieden, waarbij het belang van het totaal ondergeschikt gemaakt is, zien we elke dag terug in onze huidige samenleving. Een grondrecht wordt gezien als een persoonlijk recht waarbij het belang van een ander wordt genegeerd.
Je wordt van je sokken gereden door een scooter op het wandelpad, ik wordt gebeld door een organisatie die iets wil met elektriciteit leveren en de desbetreffende persoon wordt boos als ik geen antwoord op zijn vragen geef, via social media wordt gedachteloos en genadeloos en ook nog vaak anoniem kritiek gespuid op alles wat een individu niet bevalt.

Wat kunnen we hiermee?
Deze ontwikkeling heeft zich in de loop van de jaren ontwikkeld en is ook niet zomaar te stoppen. We zullen met elkaar, en ieder in zijn eigen kring, als we van mening zijn dat deze ontwikkeling moet worden bijgestuurd, het gesprek met elkaar aan moeten gaan om opnieuw te bepalen wat we als normaal beschouwen en wat niet.
We zullen ons ook moeten afvragen hoe we met elkaar omgaan in een vergrijzende samenleving. En, en dat is wellicht een van de meest gecompliceerde problemen, hoe veranderen we de macht en invloed van een beperkt aantal supra nationalistische organisaties die onze huidige samenleving bepalen.
Hierbij behoren niet alleen de grote techreuzen maar ook de wereldwijde voedsel producenten en de meest onbekende en onderschatte krachten, de wereldwijde investerings maatschappijen die bepalen waar het geld heengaat.

Er is nog een hoop te doen, het is niet verloren maar we zullen als samenleving een stapje terug moeten en er voor zorg dragen dat de macht weer bij de democratieën (de demos, het volk) komt te liggen en daarom moeten richten op samenwerking, tolerantie en gewoon hard werken.